Foto: Kaua209 / Shutterstock.com
Onlangs publiceerde De Nederlandsche Bank een rapport met haar Visie op Betalen 2026-2028. De boodschap die daar in stond was zeker niet mals. Europa is namelijk te afhankelijk van niet-Europese partijen voor haar betaalinfrastructuur. Dit zit namelijk zo:
“Ruim 80 procent van de betalingen aan de kassa verloopt via betaalkaarten. Voor deze kaartbetalingen is Nederland vrijwel volledig aangewezen op twee grote Amerikaanse ondernemingen.”
DNB gaat zelfs zo ver om het als geopolitiek risico te classificeren: onze betaalinfrastructuur kan als drukmiddel worden gebruikt in het geval van internationale conflicten.
De oplossing om Europa weerbaarder te maken – een Europees betaalsysteem met Wero en het ontwikkelen van een digitale euro – zijn plannen waarmee Europa haar autonomie moet gaan teruggrijpen over betalingen.
Een Europees antwoord op Amerikaanse dominantie
Het zijn dan ook precies de antwoorden die je verwacht van Europese beleidsmakers die wakker zijn geschrokken van hun afhankelijkheid van Visa en Mastercard. De digitale euro wordt het publieke betaalmiddel van de ECB: een digitale variant van contant geld, uitgegeven door de centrale bank, bedoeld om overal in het eurogebied te werken, online en offline.
Wero is het private broertje: een pan-Europese betaaloplossing voor commerciële banken, gebouwd op de fundamenten van iDEAL, die vanaf 2026 stap voor stap de standaard moet worden voor online betalingen en later aan de kassa.
Van de buitenkant lijkt dit op een wijziging van koers naar meer strategische autonomie. Niet langer afhankelijk van de Amerikanen, maar eigen rails, eigen merken en eigen standaarden.
In de werkelijkheid legt Europa met deze initiatieven dan misschien wel een eigen snelweg aan, maar de voertuigen die eroverheen rijden, moeten nog steeds tanken bij hetzelfde dollar tankstation.
De vorm verandert, niet de macht
Kijk maar eens naar de cijfers. ECB-hoofdeconoom Philip Lane waarschuwde in oktober 2025 dat zo’n zeventien procent van de financiering van eurozone-banken in dollars wordt verzorgd.
De Europese Bankautoriteit publiceerde kort daarna dat dollar-exposures bij EU-banken zijn gegroeid naar ruim twintig procent van de totale blootstellingen. Het CPB constateerde datzelfde jaar dat de financiële verwevenheid van Nederland met de VS de afgelopen tien jaar “sterk is toegenomen” – sterker dan in vrijwel ieder ander Europees land.
En dan zijn er de beruchte swaplijnen. In crisistijden lenen Europese centrale banken dollars van de Federal Reserve. Meerdere Europese centrale bankiers erkenden tegenover Reuters dat ze vrezen dat Washington die faciliteit ooit als geopolitiek drukmiddel inzet. Als reactie bouwt de ECB nu haar eigen eur-repofaciliteit, als alternatief vangnet.
We zijn dus een deel van het systeem aan het vervangen terwijl de onderliggende kwetsbaarheid juist verder richting diezelfde tegenpartij opschuift.
Europese betaal-initiatieven moeten straks concurreren met Amerikaanse netwerken, terwijl de banken die ze uitrollen nog afhankelijker worden van Amerikaanse liquiditeit, Amerikaanse kapitaalmarkten en Amerikaanse tech.
De onderliggende verwevenheid verdwijnt niet
Ik begrijp goed waarom DNB hier niet dieper op ingaat. In het stuk gaat het in op haar mandaat voor een betrouwbaar betalingsverkeer, niet het herinrichten van het mondiale financiële systeem. Maar de werkelijkheid is dat de grens tussen beide dunner is dan het rapport suggereert.
In 2008 sloegen Amerikaanse hypotheekproblemen via verweven bankbalansen binnen enkele maanden over naar Europa. In 2023 triggerde de val van Silicon Valley Bank in Californië een vertrouwenscrisis rondom Credit Suisse in Zwitserland.
Elke keer bleek dezelfde wet te gelden: schokken reizen langs financiële verbindingen, en die verbindingen worden alleen maar sterker, niet zwakker. Amerikaanse banken vergroten hun marktaandeel in Europese investeringsbanken van 31 procent in 2008 naar 37 procent in 2025. Elke crisis verdiept de verwevenheid die de volgende crisis nog catastrofaler maakt.
Je kunt Wero uitrollen en de digitale euro bouwen, maar zolang de banken die dit systeem dragen leunen op dollar liquiditeit en Fed-swaplijnen, ontkoppel je alleen maar een enkel onderdeel van een web van financiële verwevenheid.
Meer autonomie in het systeem, niet van het systeem
DNB beschrijft het risico van betaalinfrastructuur als politiek instrument scherper dan ze waarschijnlijk zelf bedoeld heeft.
Als je een betaalsysteem kunt koppelen aan diplomatieke druk – zoals Trump al meerdere malen bewees met zijn heffingsdreigementen richting Europa – dan is geld per definitie geen neutraal ruilmiddel meer. Het is een verlengstuk van macht. Dat was het misschien altijd al, maar de geopolitieke fragmentatie van de afgelopen jaren maakt het nu juist zo zichtbaar.
Europese autonomie op betalingsverkeer niveau is een verbetering. Maar het is autonomie binnen het gesloten systeem. De monetaire besluiten, de kredietcreatie, de rentebepalingen blijven politiek van aard, of dit nu uit de Europese of Amerikaanse torens komt.
Wie autonomie definieert als “niet afhankelijk van welk blok, welke centrale bank of welke overheid dan ook“, moet een stap verder kijken. Neutraal geld – geld zonder centrale uitgever, zonder afhankelijkheid van tegenpartijen, zonder politieke sturing – is geen ideologisch waanbeeld. Het is de logische conclusie van precies de kwetsbaarheid die DNB zelf beschrijft.
De ironie is dat DNB dat argument zelf al maakt. Ze waarschuwen voor concentratie, voor afhankelijkheid, voor de gevaren van gecentraliseerde macht over betaling infrastructuur. Ze begrijpen alleen niet dat een eigen gecentraliseerde oplossing het probleem helemaal niet oplost.
XRP en Bitcoin bots worden steeds populairder onder Nederlandse handelaren
Steeds meer handelaren laten een deel van hun crypto automatisch verhandelen via ‘bots’. Deze systemen spelen in op koersbewegingen zonder dat je zelf continu de markt hoeft te volgen. Via OKX zijn deze bots gratis te gebruiken. Sommige strategieën leverden afgelopen week zelfs tot 75% op.
Nieuwe gebruikers ontvangen tijdelijk €20 in bitcoin bij het aanmaken van een account.
📲 Ontvang net als duizenden Nederlanders direct meldingen van het belangrijk cryptonieuws – download de gratis Crypto Insiders app.
