Foto: Steve Travelguide / Shutterstock.com
Brussel slaat alarm: Nederland en de rest van Europa moeten met spoed veel minder olie en gas gaan gebruiken. De oorzaak is de blokkade van de Straat van Hormuz die al vier weken duurt en een wereldwijd energietekort veroorzaakt. Vanaf half april gaan we de gevolgen daarvan voelen in onze portemonnee en in de economie.
Van breaking news tot opvallende koersbewegingen: 27.000 Nederlanders volgen ons op Instagram.
In het kort
- Brussel roept Nederland en andere EU-landen op om dringend te besparen op energie. Reden: de blokkade van de Straat van Hormuz.
- Het wereldwijde olietekort is inmiddels negen miljoen vaten per dag. De olieprijs is gestegen naar bijna 110 dollar per vat en kan eind april oplopen tot 200 dollar.
- Deze crisis is in omvang groter dan de oliecrisis van de jaren zeventig en is een serieus risico voor de wereldeconomie.
Wereldwijd tekort groter dan in jaren 70
Het begon allemaal eind februari met de blokkade van de Straat van Hormuz, na militaire aanvallen op Iran. Deze cruciale zeestraat wordt ook wel de ‘levensader van de wereldeconomie‘ genoemd. Sinds de blokkade is de wereldwijde olieproductie gekelderd met achttien miljoen vaten per dag, een daling van bijna zeventien procent.
Grote landen hebben hun strategische noodvoorraden ingezet om de eerste klap op te vangen. Ook is de vraag naar olie in Azië deels weggevallen. Toch is er nog steeds een dagelijks tekort van negen miljoen vaten. Ter vergelijking: dat is evenveel als de vijf grootste Europese economieën (Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Italië en Spanje) samen verbruiken.
Het huidige tekort is daarmee ruim twee keer zo groot als tijdens de bekende oliecrisis uit de jaren zeventig, toen er dagelijks vier miljoen vaten te weinig waren.
Europa en Nederland nu aan de beurt
De problemen met de aanvoer van olie en gas verschuiven nu van oost naar west. Europa gaat de gevolgen naar verwachting vanaf 10 april écht voelen. Op die dag zal de Midden-Oosterse toestroom van olie naar Europa grotendeels stoppen. Daarom roept Brussel burgers en bedrijven op om het verbruik drastisch te verlagen. Die oproep geldt vooral voor de transportsector.
De crisis raakt niet alleen de aanvoer van ruwe olie, maar ook die van diesel en kerosine. Dat zijn juist producten die Europa vaak uit de Golfregio importeert.
“Diesel is het werkpaard van onze economie”, vertelt energie-expert Lucia van Geuns van HCSS aan de Gelderlander. “Als het transport minder moet verbruiken, heeft dat forse gevolgen.”
Daar komt bij dat de wereldwijde aanvoer van vloeibaar aardgas (lng) met twintig procent is gedaald. Nederland wordt hierdoor extra hard geraakt. Sinds de sluiting van het Groningenveld zijn we namelijk bijna volledig afhankelijk van de import van gas.
Prijzen schieten omhoog: benzine richting drie euro
De financiële gevolgen zijn nu al te zien. De prijs voor een vat Brent-olie, de belangrijkste graadmeter voor de Europese markt, ligt rond de 110 dollar. Dat is een verdubbeling sinds december. Analisten vrezen dat dit nog maar het begin is.
Experts, onder wie Van Geuns, houden rekening met een olieprijs van 150 dollar per vat half april, en mogelijk zelfs 200 dollar eind april als de blokkade aanhoudt. Voor de Nederlandse consument kan dat een benzineprijs van drie euro per liter betekenen en een verdubbeling van de inflatie.
‘Een systemisch probleem voor de hele wereld’
Topman Patrick Pouyanné van energiegigant TotalEnergies waarschuwt dat de situatie kritiek wordt.
“Als deze crisis langer dan drie of vier maanden duurt, wordt het een systemisch probleem voor de hele wereld,” zegt hij.
Landen van het Internationaal Energieagentschap (IEA) hebben hun noodvoorraden ingezet om de eerste schok op te vangen. In totaal zijn 411 miljoen vaten vrijgegeven, waarvan Nederland er 5,36 miljoen leverde. Sommige landen, zoals de Filipijnen, hebben inmiddels de nationale noodtoestand uitgeroepen.
En zelfs als de Straat van Hormuz weer opengaat, zijn de problemen niet direct voorbij. Een grote olieraffinaderij in Koeweit is namelijk beschadigd. Daardoor zal de aanvoer van producten als diesel en kerosine nog langer verstoord blijven.
