Foto: PixelBiss / Shutterstock.com
Handelen in crypto voelt voor velen als slim investeren, maar een nieuw Nederlands onderzoek trekt een verontrustende parallel. In sommige gevallen lijken de psychologische patronen sprekend op die van een gokverslaving.
Vooral jongeren zijn kwetsbaar voor de ‘kick’ van de 24/7 markt, wat kan leiden tot grote financiële en mentale schade, zo waarschuwen onderzoekers van Amsterdam UMC.
De dunne lijn tussen snel crypto handelen en gokken
Denk je bij crypto aan een doordachte investering voor de lange termijn? Volgens een diepgaand onderzoek van Amsterdam UMC is de realiteit voor velen anders. Hulpverleners die geïnterviewd zijn voor het rapport, signaleren een zorgwekkende trend: de snelle handel in crypto wordt vaak in één adem genoemd met gokken.
De grens tussen daytraden en gokken blijkt flinterdun, blijkt uit het onderzoek. Daytraden houdt in dat een handelaar op dezelfde dag meerdere keren koopt of verkoopt. De strategie is een van de meest risicovolle manieren om te handelen, zowel in aandelen als crypto.
Zorgprofessionals zien steeds vaker mensen, met name jonge mannen, die met enorme schulden door crypto binnenkomen. Het gedragspatroon is volgens hen identiek aan dat van een gokverslaafde: de jacht op snelle winst, het proberen terug te winnen van verliezen en het sociale isolement dat daaruit volgt.
Wat het extra verraderlijk maakt, is het imago, stellen de onderzoekers. Gokken wordt vaak gezien als puur geluk, terwijl de snelle crypto-handel de schijn van vaardigheid heeft .
“Mensen zeggen, als ik beleg, (…) dan is dat verstandig”, aldus een hulpverlener. Dit gevoel van controle kan de risico’s maskeren, terwijl de onderliggende mechanismen volgens het onderzoek sterk op elkaar lijken.
De ‘kick’ van de 24/7 cryptomarkt: een risico?
Waarom voelt de snelle handel in crypto dan zo verslavend? Het antwoord ligt volgens de onderzoekers in de aard van de markt zelf. De enorme snelheid, de extreme prijsschommelingen (volatiliteit) en het feit dat je 24 uur per dag kunt handelen, creëren een omgeving die sterk lijkt op een online casino.
Elke prijsschommeling kan een directe beloning of een verlies betekenen, wat zorgt voor een ‘dopamine-kick’ die vergelijkbaar is met het winnen of verliezen bij een gokspel. Een jonge vrouw (22) in het onderzoek beschrijft haar focus op memecoins, zoals dogecoin:
“Die valuta die schommelt heel erg. Dat vind ik ook het leukste, dat je binnen korte tijd, dat er veel gebeurt.”
Deze constante actie zorgt ervoor dat mensen geboeid blijven. Een respondent wisselt crypto-handel zelfs af met online gokken: crypto is voor overdag, maar “’s avonds of ’s nachts ben ik sneller geneigd om dan naar een goksite te gaan.” Simpelweg omdat daar dan meer gebeurt.
Jongeren extra kwetsbaar voor ‘crypto-gokken’
Het onderzoek luidt met name de noodklok over de kwetsbaarheid van jongeren. Zij groeien op in een cultuur waarin ‘snel geld verdienen’ en ‘passief inkomen’ worden verheerlijkt door influencers op sociale media.
De angst om de boot te missen, ook wel Fear Of Missing Out (FOMO), speelt hierin een grote rol. Jongeren horen succesverhalen en willen meedoen, vaak zonder de risico’s volledig te overzien.
Hulpverleners maken zich grote zorgen. Een van hen trof een populaire crypto-app aan op de telefoon van een 13-jarige jongen, zonder dat zijn ouders ervan wisten. Het laat zien hoe laagdrempelig de toegang is en hoe moeilijk het voor ouders is om zicht te houden op de online financiële wereld van hun kinderen.
Hulp nodig? Hier kun je terecht
Herken je jezelf of een naaste in de risico’s die in dit artikel worden beschreven? Weet dan dat je er niet alleen voor staat en dat er professionele en anonieme hulp beschikbaar is. Praten over je zorgen is de belangrijkste eerste stap.
In Nederland kun je voor hulp bij gok- of handelsverslaving bij de volgende instanties terecht:
- De huisarts: Dit is altijd het beste startpunt. Een huisarts kan luisteren, adviseren en je doorverwijzen naar gespecialiseerde hulp in jouw regio.
- Loket Kansspel (OpenOverGokken.nl): Dit is het centrale, landelijke steunpunt voor gokproblemen, ondersteund door de overheid. Ze zijn 24/7 gratis en anoniem bereikbaar via telefoon (0800-2400022), chat en WhatsApp voor een luisterend oor en professioneel advies.
- Verslavingszorg (GGZ): Instellingen zoals Jellinek, Brijder of Tactus bieden professionele behandelingen aan, vaak na een doorverwijzing van de huisarts. Ze hebben expertise in diverse verslavingen, waaronder gok- en handelsverslaving.
